ಮನುಷ್ಯನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳು ಹಲವು. ಈಗ್ಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಮಿಶ್ರಿಕೋಟಿಗಳು
ಹಿಟ್ಟಿನ ಹುಂಜ-ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ನಾಟಕದ ಕಥೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, "ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಪ ಮಾಡುವದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಪ್ರಜ್ಞೆ , ವಿಚಾರ , ಸಂಕಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಘೋರ". ಈ ವಾಕ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂಥದ್ದೇ. ಆದರೆ ಇದಾದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಓದು, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಗೆಳೆಯರೊಡನೆ ಚರ್ಚೆಗೈದ ಎಷ್ಟೋ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದ ನನಗೆ "ಈ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಗಳ"ನ್ನು ಅನೇಕ ಮಜಲುಗಳು ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿದವು.

ಈ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು (ಒಂದು ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ, ಮತ್ತೆರಡು ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕಾದಂಬರಿ) ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಆಳ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು.

೧. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಅಂತರಂಗರಿಪುವರ್ಗ - ನಾನು ಅಂದೇ ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ನಂಟಾದ ವಿಚಾರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅನೇಕ ಉತ್ತರಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳಿಗೆ(ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ) ಬದಲಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ "ಮನದೊಳಗಣ ಏಳು ವೈರಿ"ಗಳ (ಮದ, ಮಾನ, ಮಾಯ, ಭಯ, ಲೋಭ, ವಿಷಾದ, ಹರ್ಷಾಭ್ಯುದಿ) ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನನ್ನು ಕುತೂಹಲದಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಬರೆದ ಶ್ರೀವಿಜಯನೂ ಕೂಡ ಜೈನ. ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೇಯುವಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವದೂ ಕೂಡ ಈ ವಿಷಾದವೇ ಅಲ್ಲವೇ. ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶ್ರೀವಿಜಯನೇ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ "ವಿಷಾದವು (ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ಒಂದು ಶತ್ರು" ಎಂಬುದಾಗಿ.
೨. ಭೈರಪ್ಪನವರ ವಂಶವೃಕ್ಷ ಕಾದಂಬರಿ - ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳ ತೂಕ(=ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ನಡೆದೇ ಇದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಸಾಯುವುದು ಏಕೆ ? ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿಗೆ ಯಾರೂ ಬಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಾನೇ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ, ಮಾವನಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನರಳಿ ನರಳಿ ಸಾಯುತ್ತಾಳೆ. ಸಾಯುವಾಗ ತನ್ನ ಮಾವ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನವಾಗುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಸತ್ತದ್ದು ಪಾಪದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದಲೋ ?
೩. ಭೈರಪ್ಪನವರ ದಾಟು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಂತೂ ಈ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ತೊಯ್ದಾಡುವ ತುಂಬಾ ಪಾತ್ರಗಳು (ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು) ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಪಾತ್ರಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಕೀಳು, ತಾವು ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರು ಎಂದು ಬಳಲುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ
೧. ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲೇನೋ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೇ ಶತ್ರುವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದಾಯಿತು. ಆ ಹಿಟ್ಟಿನ ಹುಂಜ ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ರಾಜ ಕೀಳು ಜನ್ಮವೆತ್ತುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪಾಪ ಮಾಡಿದೆ ಅಮೃತಮತಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಜನ್ಮವೆತ್ತುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾಳೆ.
೨. ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರವೂ, ಪಾಪಪುಣ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮ ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಕರ್ಮಗಳೂ ಇವೆ. ಪುಣ್ಯಾಃ ವಾಚನ ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣದಾದ ಒಂದು ಪಠಣ. ಅಂದರೆ ಇದು ಪಾಪ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವವರೂ ನಾವೇ, ಪಾಪದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವವರೂ ನಾವೇ.
೩. ಹಾಗೆಯೇ ವಚನಕಾರರು "ಸ್ವರ್ಗ ನರಕಗಳು ಬೇರಿಲ್ಲ ಕಾಣಿರೋ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಇದೇಕೆ ಹೀಗೆ. ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಕಾಡುತ್ತದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ? ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಹೇಗಿದೆ ? ದುರ್ಬಲರ ಪಾಪ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿ ನಾವು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಿತ್ತೊಗೆಯೋಣ ? ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಶ್ರೀವಿಜಯನ ಮಾತನ್ನು ನಾವುಗಳು ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದ ಬಳಲದೇ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ, ಗರ್ವದಿಂದ ಬಾಳಲು ಕೈಜೋಡಿಸೋಣವೇ ?