ಮಂಗಳವೇಡೆಯ ಕಲಚುರ್ಯರು , ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾದ ಮಾಂಡಲಿಕರು .ಅವರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನು , ಬಿಜ್ಜಳನ ತಾತ ಜೋಗಮನ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು . ಈ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರಿದು , ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಮಗಳನ್ನು ಬಿಜ್ಜಳನ ತಂದೆ ಪೆರ್ಮಾಡಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು .ಹೀಗಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಮಗಳ ಮಗನೇ ಬಿಜ್ಜಳ .

ಮಂಗಳವೇಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಡಲಿಕನಾಗಿದ್ದರೂ ,ಬಿಜ್ಜಳನ ಕಣ್ಣು ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲಿತ್ತು .ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕೈಯ್ಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಜ್ಜಳನಿಗೆ ,ಬಸವಣ್ಣನವರು ಆಪ್ತರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ,ಅವರ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ದಾಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು .

ಜನ ಕಲ್ಯಾಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನೆರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಮರೀಚಿಕೆ ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು ; ಅಧಿಕಾರ ದಾಹವೆಂಬ ನಿತ್ಯ ನರಕದಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ರಾಜ ವಂಶಸ್ಥರಿಂದ , ತೋರಿಕೆಯ ಉಪಚಾರದ ಹೊರತಾಗಿ , ಬೇರಾವ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಅರಿತಿದ್ದರು .ಅದರಿಂದಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಜನರನ್ನೇ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಸಿದ್ದರಾದರು .

ಜನರೊಡನೆ ಬೆರೆಯಲು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಡ್ಡಿ ಅಧಿಕಾರ .ಆದರೆ ರಾಜ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಸವಣ್ಣನವರು ,ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಮಂತ್ರಿ , ಉಳಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಜನರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಕಳೆಯತೊಡಗಿದರು .ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಕಲರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಅವರು ತೆರೆದಿಟ್ಟರು .

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಜನರು ಅವರೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು .ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವರ ಸುತ್ತ ನೆರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು .ಈ ವೇಳೆಗೆ ಬಿಜ್ಜಳನೂ , ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮಂಗಳವೇಡೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡುದರಿಂದ ,ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಕಲ್ಯಾಣವೇ ಆಯಿತು .ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮನೆ , ಮಹಾಮನೆಯೇ ಆಯಿತು .

ಅರಸು ಮನೆ ,ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಹತ್ತಿರವೂ ಸುಳಿಯಲು ಆಸ್ಪದವಿಲ್ಲದ , ದರಿದ್ರರೂ , ಅಂತ್ಯಜರೂ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಾಮಂತ್ರಿಯ ಮನೆ ಮುಕ್ತ ದ್ವಾರವಾಯಿತು .ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮನೆ ಜನಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು .ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಯಕದವರೂ ಬೇಧಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗತೊಡಗಿದರು .ಸತತ ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಡುವೇ ಇಲ್ಲದ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ನೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸ್ತೋಮವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಅವರ ಅಕ್ಕ ನಾಗಲಾಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಗಲಾಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ ನೆರವಿಗೆ ನಿಂತದ್ದು ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಲವೇ ಬಂದಂತಾಯಿತು .

ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ , ಧರ್ಮ, ದರ್ಶನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳುವಳಿಕೆ .ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಲೇಪವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ನಿರ್ಜೀವ ಸುಂದರ ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾತ್ರ , ಅದು ಜೀವದಳೆಯಲು ಧರ್ಮ ಅದರ ಪ್ರಾಣವಾಯು . ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಕಂದಾಚಾರವಲ್ಲ,ಯಾವುದೇ ಮತವಲ್ಲ, ಬೂಟಾಟಿಕೆಯೂ ಅಲ್ಲ ,ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜವಾದ ಅಂತರಂಗದ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ .ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನೊಬ್ಬನ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು .

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇಳಿದ್ದರು , ಆದರೆ ಅದು ಒಂಟಿ ಸಲಗವೆಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು . ಆನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ,ಹಾಗೆ ಪ್ರಭು ತುಳಿದದ್ದೇ ಮಾರ್ಗ .ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಬಲ್ಲ ಮಹಾನುಭಾವ ಯಾರು? ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅವರು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು ? ಅವತ್ತೆಲ್ಲೋ ಯಾರೋ ತೋಟಗಾರನ ಜೊತೆಗೆ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದರಂತೆ ,ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಯಾರೋ ಯೋಗಿಯ ಜೊತೆ ಸಂವಾದ .ಅಜಗಣ್ಣನೆಂಬ ಶರಣ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ,ತುಂಬಾ ವಿಚಾರವಂತೆಯಾದರೂ , ಅಣ್ಣನ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಮನ ನೊಂದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅವನ ತಂಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಗೂ ಬಂದಿದ್ದರಂತೆ .ಒಂದು ದಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಂಡರೆ ,ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ,ಈ ಮಹಾನುಭಾವನಿಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ?