ದೊಂತೊನ್ ಗೊತ್ತೊನ್, ಗಾಂತೊನ್ ಗೊತ್ತೊನ್, ಗತಾಂಗೊತೊನ್ ... ಇದೇನಿದು ಜಪಾನೀಭಾಷೆಯಲ್ಲೇನೋ ಬಡಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಇವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರು ರೈಲಿನ ಸದ್ದನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಬಗೆ ಅಷ್ಟೇ! ನಮ್ಮಲ್ಲಾದರೋ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಮಕ್ಕಳಾಗಲಿ, ದೊಡ್ಡವರಾಗಲಿ, ಹಳಿಬಂಡಿಯ ಸದ್ದನ್ನು ಚುಕುಪುಕು-ಚುಕುಬುಕು-ಚುಕ್‍ಬುಕ್ (ಡುಂಡಿರಾಜರಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯದವರಿಗಾದರೆ ಚೆಕ್‍ಬುಕ್ ಚೆಕ್‍ಬುಕ್)-ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಉಗಿಬಂಡಿಯ ಕಾಲ, ಈಗೆಲ್ಲ ಡೀಸೆಲ್ ಗಾಡಿ - ಧಡಕ್ ಧಡಕ್ ಅಲ್ಲವೇನ್ರೀ? ಎನ್ನುವಿರೇನೋ! ನಾನು ಹೇಳಹೊರಟಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಳಿಬಂಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ; ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಸದ್ದು "ಗಾಂತೊನ್ ಗೊತ್ತೊನ್" ಎಂದೇನೂ ನನಗೆ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಶಬ್ದ-ಭಾಷೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ; ರೈಲು ಚುಕುಪುಕು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಇವರು ಫಕಫಕನೆ ನಕ್ಕಾರು! ಸರಿ, ಶಬ್ದವೇ ಇಲ್ಲದೆ ರೈಲು ಚಲಿಸಿದರೆ? ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕೀರಿ? ಅದು ರೈಲೇ ಅಲ್ಲ; ನೀನು ಬಿಡ್ತಾ ಇರೋದೇ ರೈಲು ಅಂತ!? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ರೀ! ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ತಿಳಿಯಬೇಕಿರುವ ಸತ್ಯ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ; ಇದನ್ನೇ ನಾನೀಗ ಹೇಳಹೊರಟಿದ್ದು - ಜಪಾನೆಂದರೆ ರೈಲಿನ ರಾಜ್ಯ!

ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹಳಿಬಂಡಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ; ಬಸ್ಸೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ ಆದರೂ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತೆತ್ತಿದರೆ ದೆನ್‍ಶ[=ವಿದ್ಯುದ್ರಥ, ಹಳಿಬಂಡಿ], ಎಕಿ[=ನಿಲ್ದಾಣ] ಎನ್ನುವಷ್ಟು ತೀರಾ ನಿಕಟವಾಗಿರುವುದು ರೈಲು ಮಾತ್ರ. ಒಂದೊಂದೂರನ್ನೂ ರೈಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಹಗೀರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ! ಊರಿನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿದರೆ, "ಆ ರೈಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಊರೇ? ಈ ರೈಲಿನ ಊರೇ?" ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಈ ರೈಲುಗಳು! ಎಕಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ೧-೨ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ; ಎಕಿ ಇದ್ದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ, ಊಟೋಪಚಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ, ವಸತಿಗಳ ತಾಣಗಳೂ ಬೆಳೆದೂ ಬೆಳೆದೂ, ಇಲ್ಲಿ ' ಹಳ್ಳಿ'ಗಳೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನ 'ಹಳ್ಳಿಗಳು' ಭಾರತದ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ! ಅಂದರೆ ಜಪಾನಿನ ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಮಹಾನಗರದಿಂದ ಅತಿದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ, ತೋಟ-ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿರದ ನಗರವೇ! ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಕಿಯಿಂದ ಮನೆ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದೋ ಅಷ್ಟು ಬಾಡಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಲ್ಲವೇ?

ಆದರೆ 'ಎಕಿಯಿಂದ ೧೦ ನಿಮಿಷ ನಡಿಗೆ - ೮೫೦೦೦ಯೆನ್ -೨ಎಲ್.ಡಿ.ಕೆ' ಎಂದು ದಪ್ಪಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಫಲಕಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ್ನೂ ಇಲ್ಲವೇನೋ! ಬೆಲೆ ಕ್ರಯಕ್ಕಲ್ಲ ಸ್ವಾಮೀ, ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ! ಎಚ್ಚರವಿರಲಿ! ೨ ಎಲ್.ಡಿ.ಕೆ ಎಂದರೆ ೨ ಕೋಣೆಗಳೂ, ಎಲ್-ಲಿವಿಂಗ್-ನಡುವಂಗಳವೂ, ಡಿ-ಡೈನಿಂಗ್-ಊಟದಕೋಣೆಯೂ, ಕೆ-ಕಿಚನ್-ಅಡುಗೆಮನೆಯೂ ಇದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಅದರ ಇನ್ನೊಂದರ್ಥ ಇವುಗಳಾವುವೂ ಇಲ್ಲದ 'ಮನೆ'ಯೂ ಇದೆ ಎಂದಲ್ಲವೇ? ಖಂಡಿತ ಇದೆ; ನಾನು ವಾಸವಿರುವುದು ಅದರಲ್ಲೇ! ಹೌದು ಸ್ವಾಮೀ, ಕ್ಯೂಶೂವಿನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಓಸಾಕಾದ ನನ್ನ ಅದೇ ಕೋಣೆ/ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಬಿಡಾರ; ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ - ವೆಂಕಟ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಕ್ಯೂಶೂವಿನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದೂ ಶಿನ್‍ಕಾನ್‍ಸೆನ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ - ಶರವೇಗದ ಹಳಿಬಂಡಿ! ನಾ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಅತಿವೇಗದ ಬಸ್ಸು ಮೈಸೂರು ತಲುಪುವುದರೊಳಗೆ, ಶಿನ್‍ಕಾನ್‍ಸೆನ್ ಓಸಾಕಾದಿಂದ ತೋಕ್ಯೋ ತಲುಪಿರುತ್ತದೆ. ನೊಝೊಮಿ, ಹಿಕಾರಿ, ಕೊದಾಮ ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಂಟೆಗೆ ೨೫೦, ೨೦೦, ೧೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಲ್ಲ ಹಾರುತ್ತವೆ! ಶರವೇಗದ ಈ ರೈಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯನಗರಗಳನ್ನು, ಕೆನ್[=ರಾಜ್ಯ]ಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕೆನ್ ನ ಒಳಗೇ ಚಲಿಸುವ ರೈಲುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಲವಾರಿವೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ರೈಲುಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿಬಿಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು - ಜೆ.ಆರ್ - ಜಪಾನ್ ರೈಲ್ವೆ - ಸರ್ಕಾರೀ ಭಾಗೀದಾರ ಸಂಸ್ಥೆ; ಶಿನ್‍ಕಾನ್‍ಸೆನ್ ಗಳ ಜನಕ; ಇಡೀ ಜಪಾನಿನ ನರನಾಡಿಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ! ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ನಗರ, ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿನ್‍ತೆತ್ಸು, ಹಾನ್‍ಕ್ಯೂ, ಹಾನ್‍ಶಿನ್, ಕಿತಕ್ಯೂ, ನಾನ್‍ಕಯ್, ಮೆಯ್‍ತೆತ್ಸು, ಕೇಯೋ, ತೋಬು...ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಒಂದೇ ಎರಡೇ? ನೂರಾರು! ನನಗೇನು, ಇಲ್ಲಿಯವರಿಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ; ಅಷ್ಟು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳಗಾಮಿ ಸುರಂಗರೈಲುಗಳಿದ್ದು, ಭೂತಲಗಾಮೀ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ! ಹಾಗಾಗಿ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಒಂದು ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮೀರಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ! ಅಲ್ಲಿ ಬಹು ರೈಲುಗಳು ಸೇರುವುದರಿಂದ ನಿಲ್ದಾಣವೇ ೮-೧೦ ಅಂತಸ್ತುಗಳಿದ್ದು ಸುರಂಗ-ಭೂ-ಸೇತು ಹಳಿಬಂಡಿಗಳ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡು ದಾರಿಗಳು, ಪ್ರವೇಶಚೀಟಿ ಮಾರಾಟ-ಪರೀಕ್ಷಾ ಯಂತ್ರಗಳೂ, ಹತ್ತು ಹಲವು ದ್ವಾರಗಳು ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ! ಸಾಲದ್ದಕ್ಕೆ ಆ ಪಾತಾಳದ ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ ಮೇಲುಪ್ಪರಿಗೆಯವರೆಗೂ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಭವ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೂ, ಊಟೋಪಚಾರ ಮಳಿಗೆಗಳೂ, ಬೃಹತ್ಕಛೇರಿಗಳೂ, ವಸತಿಗೃಹಗಳೂ ಇವೆ!

ಪಾತಾಳಲೋಕವೆಂದರೆ ಏನೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ - ಜಪಾನಿನ ಚಿಕತೆತ್ಸು[=ಸುರಂಗರೈಲು] 'ಹತ್ತಲು' ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ 'ಇಳಿ'ದಾಗ! ಇದಾವ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಜನ ಅವರಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಪಯಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ರೂಢಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿದ್ದರೂ ನೆಲದೊಳಗೇ ಮೂರಂತಸ್ತು ಕೆಳಗೆ ನಿರಾತಂಕ ಜೀವಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡ ನನಗೆ! ನಿಜವಾಗಿ ಜಪಾನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಬೇಕು! ೧೫ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶರವೇಗದ ರೈಲು; ೫-೬ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈಲು; ೧೫ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಂದು ವೇಗದ ರೈಲು; ೨೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಂದು ಅತಿವೇಗದ ರೈಲು; ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೊಂದು ಕಾದಿರಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ರೈಲು! ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೫:೩೦ ಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೨ ರವರೆಗೆ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಓಡುತ್ತವೆ! ಭಲಾ! ಭೇಷ್! ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಇದು! ನೀವೆಲ್ಲೇ ಇರಿ; ೧೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲ! ನಿಗದಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ರೈಲು ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಶತಸ್ಸಿದ್ಧ! ಇಡೀ ದೇಶವೇ ವಿರಮಿಸುವ ಶನಿ-ಭಾನುವಾರ ವಿಶೇಷ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಾದರೂ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೨ ರವರೆಗೂ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಆಗದು. ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೨ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಂದು ರೈಲಿದೆ! ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ಲುವುದು ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ!

ಅತ್ಯದ್ಭುತ! ವೇಗದ ವಿಸ್ಮಯ! ಸಮಯಪಾಲನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ! ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೆರಗು! ಜಪಾನ್ ಹಳಿಬಂಡಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇಡೀ ಭೂಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇಶ! ರೈಲಿನ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಬಿಡಿ! ಇಲ್ಲಿನ 'ಮೊನೊರೈಲ್' ಒಂದೇ ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಬಲದಿಂದೋಡುವ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಯ ಹಳಿಬಂಡಿ! ಇದು ಚಲಿಸುವಾಗ ಸದ್ದೇ ಕೇಳಿಸದು! ಕೇಬಲ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣಕೀಕೃತ! ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವನ ಹಾಗಾಗಬಾರದು ಅಷ್ಟೇ! ಅಸಂಖ್ಯ ಹಳಿಗಳೇ ಧಮನಿಗಳಾಗಿ, ರೈಲು ನೆತ್ತರಾದಾಗ, ದೇಶ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉಸಿರಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಈಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಯಿತು!

(ಮುಂದಿನಬಾರಿ: ೧೧. ಧರ್ಮರಹಿತ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀ)