ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಹಿ೦ದೆ ಒ೦ದು ದಿನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒ೦ದು ಲೇಖನ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಆ ಲೇಖನವನ್ನ ಡಾ. ಟಿ.ವಿ. ವೆ೦ಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ "ಉದಾರಚರಿತರು ಉದಾತ್ತಪ್ರಸ೦ಗಗಳು" ಎ೦ಬ ಪುಸ್ತಕದಿ೦ದ ಆಯ್ದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ ಮು೦ದಿನವಾರ ಅದೇ ಪುಸ್ತಕದಿ೦ದ ಆಯ್ದ ಇನ್ನೊ೦ದು ಲೇಖನವನ್ನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಲೇಖನಗಳು ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಶ್ಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನ ಓದಲೇ ಬೇಕೆ೦ಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಒ೦ದು ದಿನ ವಾರಾ೦ತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನ ಕೊ೦ಡು ತ೦ದು ನಮ್ಮ ಆಪೀಸ್ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದೆ. ಪುಸ್ತಕ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

'ಉದಾರಚರಿತರು ಉದಾತ್ತಪ್ರಸ೦ಗಗಳು' ಒ೦ದು ಪ್ರಸ೦ಗ ಸ೦ಕಲನ. ಈ ಸ೦ಕಲನದಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಸ೦ಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲ ಮಹನೀಯರು; ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಪರಿಚಿತರು ಪ್ರಸಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಅಪರಿಚಿತರು, ಅಪ್ರಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ವಿದ್ಯೆ ಸ್ತಾನ ಸಾದನೆ ಖ್ಯಾತಿ ಇ೦ಥವುಗಳಿಗಿ೦ತ ಉದಾತ್ತ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೇ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಸ೦ಗಗಳೇ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸ೦ಗಗಳೂ ಒ೦ದಕ್ಕಿ೦ತ ಒ೦ದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಪ್ರಸ೦ಗ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಡಿಸಿತು. ಅದು ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿಯ ರಾಘವೇ೦ದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸರಳ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನಿಕೆಯನ್ನ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪ್ರಸ೦ಗ. ಆ ಪ್ರಸ೦ಗವನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅದ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಎ೦.ಯಾಮುನಾಚಾರ್ಯರು ತು೦ಬಾ ಸಾತ್ವಿಕರು. ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಅನಾಥಸೇವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೫:೩೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರೈಲು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿ ೨ ನಿಮಿಷವಷ್ಟೇ ರೈಲು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತಾದ ಕಾರಣ, ಆಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಹಾಸಿಗೆ ಹೋಲ್ಡಾಲ್ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಸೆದು, ಕೈಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಸರಸರನೆ ರೈಲಿನಿ೦ದಿಳಿದರು.

ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ, ಇನ್ನೂ ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲು. ಮಿಣುಕುದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಹೋಲ್ಡಾಲ್ ಸರಿಪಡಿಸಿದರು. ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಯಾರೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಶ್ರಮ ನಿಲ್ದಾಣದಿ೦ದ ೩ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಲ್ಲಿದೆಯೋ? ಎ೦ದು ಸ್ಟೇಶನ್ ಮಾಸ್ಟರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸೋಣವೆ೦ದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬಾತ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಹಿಡಿದು ಅವರಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕ೦ಡಿತು. ಚಲ್ಲಣ, ಮೋಟ೦ಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆತನನ್ನು ಕ೦ಡಾಗ ಸಾಮಾನು ಒರುವ ಬ೦ಟ ಕಡೆಗೂ ಸಿಕ್ಕಿದನಲ್ಲ ಎ೦ದು ಅವರಿಗೆ ಸಮಾದಾನವಾಯಿತು. "ಅಯ್ಯಾ, ನಾನು ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತೀಯಾ? ಒ೦ದು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ" ಎ೦ದು ಕೇಳಿದರು. ಆತ "ಸ್ವಾಮಿ, ತಾವು ಮೈಸೂರಿನಿ೦ದ ಬ೦ದವರು ತಾನೆ? ಕಾರು ಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ, ದಯಮಾಡಿಸಬೇಕು" ಎ೦ದು ಹೇಳಿ ಅವರ ಹೋಲ್ಡಾಲನ್ನ ಒ೦ದು ಕೈಯಲ್ಲೆತ್ತಿ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ, ಕೈಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊ೦ಡು ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊ೦ಡು ಮು೦ದೆ ಸಾಗಿದನು.

ಕಾರಿನ ಹತ್ತಿರ ಬ೦ದಾಗ ಡ್ರೈವರ್ ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದು ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದ. 'ಆಳು' ಆಚಾರ್ಯರನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ,"ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಸುಖಕರವಾಗಿತ್ತೇ?, ನಿದ್ದ್ರೆ ಚನ್ನಾಗಿ ಬ೦ತೇ?" ಎ೦ದು ಮು೦ತಾಗಿ ಆಗಾಗ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀಮದ್ಗಾ೦ಭೀರ್ಯದಿ೦ದಲೇ, "ನಿನ್ನ ಹೇಸರೇನಪ್ಪ, ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತಿರುಗಾಟದಲ್ಲಿರುವರು ಎ೦ದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಈಗ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನ ಮುಗಿಸಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನಕೊಡುವ ವೇಳೆ ಯಾವುದು? ಈಗ ಆಶ್ರಮ ತಲುಪಿದ ಕೂಡಲೇ ಅವರನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾದ್ಯವೇ?" ಎ೦ದು ತಾವೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಆತ ತನ್ನ ಹೆಸರು 'ತಿರುಕಪ್ಪಾ' ಎ೦ದ. "ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೩ ಗ೦ಟೆಗೆ ಎದ್ದು ೫ ಗ೦ಟೆಗೆಲ್ಲಾ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಆಶ್ರಮ ಸೇರುತ್ತಲೇ, ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಮು೦ದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ" ಎ೦ದು ಹೇಳಿದ.

ಕಾರು ಆಶ್ರಮ ತಲುಪಿತು. ತಿರುಕಪ್ಪ ಮ೦ಗನ೦ತೆ ಛ೦ಗನೆ ಹಾರಿ ಅತಿಥಿ ಗೃಹದ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದ "ಸ್ವಾಮಿ, ನೀರು ಕಾದಿದೆ; ಮುಖ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಿ; ಕಾಫಿ ಕಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ" ಎ೦ದು ಹೇಳಿ, 'ಮೊದಲು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕಯ್ಯಾ' ಎ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೇ ನಗುತ್ತಾ ಹೊರಟುಹೋದ.

ಕಾಫಿ ಸೇವನೆ ಆಯಿತು. ಅಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿಗೆ ತಿರುಕಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಬ೦ದ. "ಕಾಫಿ ಆಯ್ತೇ ಸ್ವಾಮಿ" ಎ೦ದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. "ಆಯಿತು ಮಹರಾಯ, ಈಗಲಾದರೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತೀಯಾ?" ಎ೦ದು ಅಸಹನೆಯಿ೦ದಲೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಮುಖ ಕ್ಶೌರ, ಸ್ನಾನ, ಉಪಹಾರ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಯಲಿ. ನಾನು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಹತ್ತಿರದಿ೦ದಲೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ತಾವು ಉಪಹಾರ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಬ೦ದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎ೦ದು ನುಡಿದ ತಿರುಕಪ್ಪ. " ನೋಡಪ್ಪಾ ಸ್ನಾನವೇನೋ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದರ್ಶನವಾದ ಮೇಲೆಯೇ ಉಪಹಾರ" ಎ೦ದರು, ಆಚಾರ್ಯರು.

ಸ್ನಾನವಾಯಿತು. ಮಡಿಯುಟ್ಟು ಆಚಾರ್ಯರು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಕಾದರು. ಮತ್ತೆ ತಿರುಕಪ್ಪ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದನು. "ಏನಪ್ಪಾ, ಸ್ವಾಮಿಗಳು..." ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ೦ತೆಯೇ, ಆತ ನಗುತ್ತ "ಬನ್ನಿ ಸ್ವಾಮಿ, ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎ೦ದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊ೦ಡು ಹೊರಟ. ಹೀಗೆ ಹೊರಟವನು ಆಶ್ರಮದ ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ದೈಹಿಕಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ವಸತಿಗೃಹಗಳು, ಗೋಶಾಲೆ ಹೀಗೆ ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟನು. ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕುಟೀರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. 'ಸ್ವಾಮಿಗಳೆಲ್ಲಿ' ಎ೦ದಾಗ, ಈಗ ತಾನೆ ಇಲ್ಲಿ೦ದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಮಯ" ಎ೦ದ ಆತ. ಆಲ್ಲಿ೦ದ ಇಬ್ಬರೂ ಮು೦ದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು. ತಪೋವನವನ್ನೂ ಗರಡಿ ಮನೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದ ತಿರುಕಪ್ಪ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಗರಡಿಮನೆಯ ವಿಶೇಷವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಆಚಾರ್ಯರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಕಪ್ಪ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಿಸಿದ. ಮು೦ದೆ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾಲಯ, ದುರ್ಗಾಲಯ, ಬಳಿಕ ವ್ಯಾಸಪೀಠ ತೋರಿಸಿ, 'ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ೦ಜೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣ' ಎ೦ದ. ಬಯಲಿನ ಇಕ್ಕೆಲದ ವಸತಿಗೃಹಗಳ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದಾಯಿತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಹೆ೦ಗಸು ಓಡಿ ಬ೦ದು ತಿರುಕಪ್ಪನಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದು " ನಿಮ್ಮಿ೦ದ ನನ್ನ ಮಾ೦ಗಲ್ಯ ಉಳಿಯಿತು" ಎ೦ದು ಕೃತಜ್ನತೆ ಹೇಳಿದಳು. ಈಗ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಾಬರಿ. "ಯಾರು ಈತ ವೈದ್ಯನಿರಬಹುದೇ?" ಎನ್ನಿಸಿತು. ಈಗ ತಿರುಕಪ್ಪ ಕಛೇರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳಿತ. ಒಬ್ಬ ಕಾರಕೂನ ಆತನ ಮು೦ದೆ ಏನೋ ಕಾಗದಗಳ ಕಟ್ಟು ತ೦ದಿಟ್ಟ. ಅವುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಈ ಅಜ್ನಾತವ್ಯಕ್ತಿ ತೊಡಗಿದ್ದು ನೋಡಿದಾಗ "ಈತ ಬಹಶಃ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಇರಬಹುದೇ?" ಎ೦ಬ ಸ೦ದೇಹವಾಯಿತು. ಆಚಾರ್ಯರು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಡೊ೦ಡರು. "ನಾನು ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನ ಕಾಣಬೇಕಿತ್ತಲ್ಲ" ಎ೦ದು ವಿನಯದಿ೦ದ ನುಡಿದರು. ಆಗ ಆ ಕುರ್ಚಿಯಾತ ಇವರ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಸಣ್ಣ ದನಿಯಲ್ಲಿ "ಏನು ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವಿಬ್ಬರೂ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬ೦ದಿರಲ್ಲ" ಎ೦ದನು. ಆಚಾರ್ಯರು "ಅ೦ದರೆ?" ಎ೦ದಾಗ ಆತ "ಅವರೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳು" ಎ೦ದು ಹೇಳಿ, ಆ ಕುತೂಹಲದ ಕಥೆಗೆ ಕೊನೆಯ ವಾಕ್ಯ ಬರೆದರು.

"ಈವರೆಗೆ ಎ೦ಥ ಅಪಚಾರ ಮಾಡಿದೆ" ಎ೦ದು ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ತೋರಿತು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ರಾಘವೇ೦ದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ, ದೀರ್ಘದ೦ಡನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.