ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅನಿವಾಸಿಗಳು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಸಿನಿಮಾದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬರಹವನ್ನು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನೀಡಿದರು. ಅನಿವಾಸಿಗಳ ಆ ವಿಮರ್ಶೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟು ಅಳುಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಾನು ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬರಹದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಗೆ ನಿಲುಕುವ ಹಾಗೆ ಈ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಡುಗನ(ಸಾನೊ) ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಬರಹವನ್ನು ಅನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಹಂಸಾನಂದಿಯವರಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ಇದನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಅನಿವಾಸಿಗಳ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆ ಬರಹವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ "ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು".

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ,

೧. ಸುಂದರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅನ್ನುವುದೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ ಅದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಗೆ ಸುಂದರವಷ್ಟೆ.....
೨. ಕತೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಗೊಡದೆ, ಒಂದೇ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಿಚ್ ಎನಿಸಿತು.......

ಇದಕ್ಕೆ ಕಲಶಪ್ರಾಯವೆನ್ನುವಂತೆ ಇಂತಹ ಮಾತು

೩. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಗಳಿರುವುದು ಕಂಡೂ ಕೂಡ ನಾನು ಮೊದಲು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಅನಿವಾಸಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಓದುಗರೊಬ್ಬರಿಂದ (ವೈವಕ್ತಿಕ ಅಣಕವಲ್ಲ) ಬಂದ ಉತ್ತರ ನೋಡಿ,

ಆದರೂ, ಈ ಸಿನೆಮಾ ನನಗೆ ಹಿಡಿಸಿದ್ದು - ಈಗ ಬರುತ್ತಿರುವ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂದೆ, ಇದು ಎಷ್ಟೋ ವಾಸಿ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ

ತಿಳಿದೋ, ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಬರುವ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಡುಗನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಘಾಸಿಕೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಗಮನಿಸಿ.

೧. ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು, ಎಲ್ಲೋ ನೋಡುಗನ ಮೇಲೆಯೇ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸಿ ಆತನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೋಡ್ತಾರಲ್ಲಾ, "ಕನ್ನಡಿಗರು ದಡ್ಡರು" ಎಂಬಂತಹ ಅನಿಸಿಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಬಳಗದಲ್ಲಿಯೇ "ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಡಬ್ಬ" ಎನ್ನುವಂತಹ ತಲೆಬುಡವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ತಪ್ಪುತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅರಿಯಮಿಕೆ(ignorance). ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆ - ಈಗ್ಗೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಮೇಲೊಂದು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದೇನ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ನಾಟಕ, ಸಿನಿಮಾ ನೋಡ್ತೀಯಾ ಅಂತ. ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದೆ, "ನೀವೇ ಏಕೆ ಒಂದೆರೆಡು ಸಲ ನೋಡಬಾರದು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ "ಮಿ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್ ಕಲ್ಚರ್ಡ್ ಆದದ್ದು ಹೇಗೆ" ಮತ್ತು "ನೆನಪಾದಳು ಶಕುಂತಲೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಅವರೆಲ್ಲ ಇನ್ನುಮುಂದೆ, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಟಕ, ಫಿಲ್ಮು ಬಂದರೆ ಹೇಳಪ್ಪಾ, ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗೋಣ ಎಂಬ ಅವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಎಷ್ಟು ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ನಾವೆಲ್ಲರೂ (ಸುಮಾರು ೧೫ ಜನ) ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಾಟಕ, ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ.

೨. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಡುಗ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎಂದೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ವಾದಗಳೇನಿದ್ದರೂ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಹೊರತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ "ಇಷ್ಟೊಂದು ಜನ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇನಪ್ಪಾ, ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ" ಎಂಬಂತಹ ಮಾತು ವಿಮರ್ಶಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗದೆ ಸಾನೊ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಮುದುಡುತ್ತದೆ. ಸಾನೋನ ಭಾವನೆಗಳು ಮೂಕವಾಗುತ್ತದೆ.

೩. ಓದುಗರೊಬ್ಬರ ಮಾತಿನಂತೆ

ಆದರೂ, ಈ ಸಿನೆಮಾ ನನಗೆ ಹಿಡಿಸಿದ್ದು - ಈಗ ಬರುತ್ತಿರುವ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂದೆ, ಇದು ಎಷ್ಟೋ ವಾಸಿ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ

"ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ"ಯೂ ಸೇರಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೇರೆ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡದ ಯಾರಾದರೂ ಇಂತಹ ಬರಹವನ್ನು ಓದಿದರೆ, "ಓಹೋ..ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳೇ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಇದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟಕಷ್ಟೇ ಇರಬೇಕು. ಸುಮ್ನೆ ಜನ ನೋಡ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಮಂಕುಮುಂಡೇವು" ಎನ್ನುವಂತಹ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಘಾಸಿಯಾಗುವುದು ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ.

೪. ಒಬ್ಬ ಓದುಗನನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುವ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಬಂದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳೂ ಬರಬಹುದು. "ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಏನ್ ಅಂತಾ ಮೂವಿ ಅಲ್ಲ ಕಣೋ, ಸುಮ್ನೆ ಅಮ್ಮನ ಹಠಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಅಮ್ಮ ಅಕ್ಕನ್ನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ನಂಗೆ ಟೈಂ ವೇಸ್ಟ್ ಆಯ್ತು". ಇದು ಏಕೆ ಹೀಗೆಂದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ದೊಡ್ಡವರೆನಿಸಿದವರು (ಇಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ) ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ ಎಂದರೆ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಡಿದವರು, ದೊಡ್ಡವರನ್ನು ಒಲಿಸಲೊಸುಗ ನಾವು "ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲದ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು" ನಾನಾಗಿಯೇ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಓದುಗರೊಬ್ಬರ "ಎಷ್ಟೋ ವಾಸಿ" ಎಂಬ ಮಾತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾನೋನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಪೆಟ್ಟಾಗುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವನೊಬ್ಬನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ.

ಇದೆಲ್ಲದರ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮ "ಕನ್ನಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕುಸಿತ". ಆದರೆ ಒಂದನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ, "ವಿಮರ್ಶಕನಿಗೆ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದ ಚಿತ್ರವನ್ನೇ ವಿಮರ್ಶಕನಲ್ಲದ ಸಾನೋ ೨೦೦-೨೫೦ ದಿನ ತುಂಬಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿ ೪೦-೫೦ ಕೋಟಿ ಕೈಗಿತ್ತರೆ" ಕನ್ನಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶಕ್ತಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಹ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ, "ಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡವಲ್ಲದ" ಹುಡುಗರೂ "ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ" ಟ್ಯೂನನ್ನು ಮೊಬೈಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನೇ, ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಿವಿಯಾರೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ವಾರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಇರಲೇಬಾರದೇ ?
ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ವಿಮರ್ಶೆ ನೋಡುಗನನ್ನೇ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು. ವಿಮರ್ಶಕರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು "ನೇರ" ಅಥವಾ "ತೀರಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರೆ", ಅದು ವಿಮರ್ಶಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರ (ಉದಾ:- ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗ...) ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದರೆ ಆಗ ಅದಕ್ಕೊಂದು ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ.

ಕಡೆಯದಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಸಾನೋನ ಸೋಲು, ಕನ್ನಡದ ಸೋಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ವಿಮರ್ಶಕರ ಸೋಲು" ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕನ್ನಡದ ಸೋಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.