ಸುನಿಲರೆ,

ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಉದಾ:ಚಂದ್ರನ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು, ನಿತ್ಯಾದೇವಿಯರ ರೂಪದ ದೇವಿಯ ಕಲೆಗಳು, ತಂತ್ರದಲ್ಲಿನ ತಿಥಿದಿನದ ಕಳೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ನೀವಿಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆದಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು ಹೀಗಾಗುತ್ತವೆ:

ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಏಳು : ಭೂಃ , ಭುವಃ , ಸುವಃ, ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯಂ.
ಈ ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಗುಣಗಳು/ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಿವೆ. ಅಂದರೆ ೪ ರ ನಾಲ್ಕು = ೧೬ ರೂಪಗಳು; ಇವೇ ಷೋಡಶಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳವನೇ ಷೋಡಶಕಲಾಪುರುಷ - ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಆ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ:

ಭೂ: -> ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ, ಋತ, ಪ್ರಾಣ
ಭುವಃ -> ಆಕಾಶ, ಗಾಳಿ, ಸಾಮ, ಅಪಾನ
ಸುವಃ -> ಸ್ವರ್ಗ, ಸೂರ್ಯ, ಯಜುಸ್, ವ್ಯಾನ
ಮಹಃ -> ರವಿ, ಚಂದ್ರ, ಓಂಕಾರ, ಆಹಾರ

ಇವುಗಳನ್ನರಿತು ಧ್ಯಾನಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ.(ಛಾಂದೋಗ್ಯದಲ್ಲಿನ ವಿವರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದು)

ಮರೆತಿದ್ದೆ: ಸರಪಳಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಪದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು!

ನಿಮ್ಮವ

ಬೆನಕ

ಕನ್ನಡಪುಟ.ಬ್ಲಾಗ್‍ಸ್ಪಾಟ್.ಕಾಂ.