ಮಹೇಶರು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಂತೆ ನನಗೆನ್ನಿಸಿತು - ಸಂಪದದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ' ವಿಭಾಗ ತೆರೆದು ಅಲ್ಲೇಕೆ ಇಂತಹ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಬಾರದು? ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸಲೇಖನವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನಾಡಿಗರೇ, ವ್ಯಾಕರಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವಿರೇನೋ ನೋಡಿ.

೧. ಕೆಂದೆಳನೀರು

ಇದು ಸಮಾಸದಿಂದಲ್ಲದೆ, ರೂಢಿಯಿಂದಾದದ್ದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಹೀಗಾಗಿರಬಹುದು:

ಕಂದು + ಎಳನೀರು (ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಎಳನೀರು) -> ಕಂದೆಳನೀರು (ಲೋಪಸಂಧಿ) -> ಕೆಂದೆಳನೀರು (ಕೆಂಪಗೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗಿರಬಹುದು).
ಅಥವಾ:
ಕೆಂಚು + ಎಳನೀರು (ಕೆಂಚಾದ ಎಳನೀರು) -> ಕೆಂಚೆಳನೀರು -> ಕೆಂಜೆಳನೀರು -> ಕೆಂದೆಳನೀರು.

ಇದೇ ರೀತಿ ಕೆಂದೆತ್ತು (ಕೆಂಪಾದ, ಕೆಂಚಾದ ಎತ್ತು) ಕೂಡ ಕಂದೆತ್ತಿನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

೨. ಕೆಂ, ಮುಂ, ಹಿಂ, ಹೆರ್‍ .. ಇವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಉಪಸರ್ಗಗಳೆನ್ನಬಹುದೇ?

ಉಪಸರ್ಗವೆನ್ನಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ; ಏಕೆಂದರೆ ಉಪಸರ್ಗದ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ:

ಉಪಸರ್ಗೇಣ ಧಾತ್ವರ್ಥೋ ಬಲಾದನ್ಯತ್ರ ನೀಯತೇ \
ಪ್ರಹಾರಾಹಾರಸಂಹಾರವಿಹಾರಪರಿಹಾರವತ್ \\

ತಾ: ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥವು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರ-ಹಾರ, ಆ-ಹಾರ, ಸಂ-ಹಾರ, ವಿ-ಹಾರ, ಪರಿ-ಹಾರ ದಂತೆ!

ಅಂದರೆ, ಹೃ/ಹರ್ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನ 'ಸೆಳೆ' ಎಂಬರ್ಥವು ಪ್ರ, ಆ, ಸಂ, ವಿ, ಪರಿ ಎಂಬ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಸೇರಿದೊಡನೆಯೇ, ಪ್ರ-ಹಾರ(ಹೊಡೆ), ಆ-ಹಾರ(ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ), ಸಂ-ಹಾರ(ಕೊಲ್ಲು), ವಿ-ಹಾರ(ಸುತ್ತಾಡು), ಪರಿ-ಹಾರ(ಬಗೆಹರಿಸು)
ಎಂದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ!

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಂ, ಮುಂ, ಹಿಂ, ಹೆರ್‍ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಕ್ರಿಯಾಧಾತುವಿಗೆ ಸೇರುವುದೂ ಉಂಟು; ಆದರೂ ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಮಯ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಉದಾ:

ಮುಂ + ನಡೆ = ಮುನ್ನಡೆ
ಹಿಂ + ತಿರುಗು = ಹಿಂದಿರುಗು
ಬೆಂ + ಹತ್ತು = ಬೆಂಬತ್ತು

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಉಪಸರ್ಗವೆಂದರೂ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮವ

ಬೆನಕ