ಈ ತರದ ಪದ/ಒರೆಗಳಿಗೆ ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ?

ವೈಬವರೇ, ದ್ರಾವಿಡ ಒರೆಗಂಟು ನೋಡಿ, ನೆರವಾಗುವುದು.!! http://dsal.uchicago... ನೆರೆ-ಹೊರೆ ನೆರೆ ಅಂದರೆ ಹತ್ತಿರದ, ಪಕ್ಕದ, neighbour. ಒಂದು ತಿಳಿವಿದೆ. ಹೊರೆ, ಅದ್ರೆ ಹೀಗಿರ ಬೋದು. ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಒಂದು 'ಹೊರೆ'ಯನ್ನು, ಮಂಕರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬೇಕೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಆಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ 'ಸಿಂಬಿ' ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬೇರೊಬ್ಬರನ್ನು ಮಂಕರಿಯನ್ನು ತಲೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ( ಮೊಸರು/ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮಾರುವ ಅಜ್ಜಿಯ ನೆನೆಪು). ಇದರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ, ನೆರೆಯವರ ನೆರವು ಬೇಕು.

ಜೋಡಿಪದಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥವಿರಬಹುದು, ಇರಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ೧. ಹಣ್ಣು-ಹಂಪಲು (ಹಂಪಲು ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ) ೨. ಪಾತ್ರೆ-ಪಡಗ (ಪಡಗಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥವಿದೆ) ೩. ಮಣ್ಣು-ಮಸಿ (ಮಣ್ಣು, ಮಸಿ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಮಣ್ಣುಮಸಿ ಎಂಬ ಜೋಡಿಪದಕ್ಕೆ miscellaneous/ಅದೂಇದೂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಅರ್ಥ)

ಮಹೇಶರು ಹೇಳುವಂತೆ 'ಹೊರೆ'ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೊರುವ ಹೊರೆ/ಭಾರದ ಅರ್ಥ ತುರುಕಿಸುವುದು ತುಂಬ far-fetched ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ನೆರೆಗೆ ಹೊರೆ ಇರಬಹುದು. (ನೆರೆಕೆರೆಯೂ ಇದೆ) 'ಹೊರಗೆ' ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ನೆರಳು ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದಲ್ಲವೆ? ನಮ್ಮ ಹೊರಗಿನದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ... ನೆರೆಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀವು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೆರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಬೆಳೆಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ - ಮೈನೆರೆ, ಹಪ್ಪಳ ನೆರೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ (ಹಪ್ಪಳ ಲಟ್ಟಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ ಮಾತು). ಒಂದೇ ಪದ ತೀರ ಬೇರೆಯಾದ ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಏಕೆ, ಹೇಗೆ? ಇದು ನುಡಿಯ economyಯೇ?

ವೈಭವರೆ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ನುಡಿ ಆಡುವ ಜನರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪರಿಸರಕ್ಕೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ರು/ಕ್ರಿಯೆ/ಅನುಭವ ಹೇಳುವ ಪದಗಳು ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ. 'ತಳಿ' ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ. (ಇಂತಹವು ಹಲವಾರಿವೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ) ನಾಮಪದವಾಗಿ ತಳಿ ಅಂದರೆ ಅನ್ನ ಬೆಂದಾದಮೇಲೆ ಬಸಿಯಬಹುದಾದ ದಪ್ಪ ನೀರು (ಗಂಜಿಯಲ್ಲ, ತಳಿ ಅನ್ನದೊಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಗಂಜಿ). ತೆಂಗಿನ ಗರಿ ಹೆಣೆದು ಮಾಡಿದ ಮಡ್ಲ್-ಇನ ಮುಚ್ಚಿಕೆಯೂ ತಳಿಯೇ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಊರುಮನೆಯ ಜಗಲಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿಕೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ, ಒಪ್ಪವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದೂ ತಳಿಯೇ- ಮಡಿಸಿಟ್ಟ ವಸ್ತ್ರ ತಳಿಯಬೇಡ; ಚಿಮುಕಿಸು - ಹಿಟ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಚೂರು ನೀರು ತಳಿ; ಚದುರಿಸು - ನಾಲ್ಕು ಕಾಳು ಉಪ್ಪು ತಳಿ... ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಂಬಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇಷ್ಟು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೊಡ್ಡದಿರುವ ಊರಿನ ಜನರ ನುಡಿಗಳು. ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿರುವ ಬೇರೆ ಊರಲ್ಲಿ ತಳಿಗೆ ಜಾತಿ, species ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿಯದ ಇನ್ನೂ ಏನೇನೋ ಅರ್ಥಗಳಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಪದದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಥಗಳ ಹೊರೆ ಎಂದಿರಿ. ನನ್ನನ್ನ ಕೇಳಿದರೆ, ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಷ್ಟೂ ನುಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಪದಗಳ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾನು ನುಡಿಯ economy ಎಂದಿದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ತೀರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವೂ ಇದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೊಮ್ಮೆ ಮಾತಾಡೋಣ. 'ಹೆಣೆ'ಯೇ!

ಮಹೇಶರೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟಿನ ಜನ್ಮ 'ಜಾಲಾಡಿಸು'ತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಗೀಗ ಸಂಪದದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಓಡಾಡಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಲು ಬಂದದ್ದು ಈಗಷ್ಟೇ. ಕನ್ನಡದ ಒರೆಗಳ (ಸಂಪದದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಾನು ಕಲಿತ ಒರೆ ಇದು!) ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಒರಗಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೆಲ್ಲಾ ಒರೆದೂ ಒರೆದೂ ಇಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ! ಈಗಾಗಲೇ ನುಡಿಯೊಳಗೆ ನೆಟ್ಟು ಕೂತ ಪರನುಡಿಗಳನ್ನು ಬುಡ ಅಡ್ಚಿ ಕೀಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ನುಡಿಗಳನ್ನು ದೆರಳೆಯಂತೆ ಗುಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಬಗ್ಗೆಯೆಲ್ಲಾ ಓದುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ನುಡಿಗಳಿಗೂ, ಈಗಲೂ ಬರುತ್ತಿರುವ ನುಡಿಗಳಿಗೂ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಿಲಲ್ಲೇ ಬೀಜ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಹೊಸ (relative) ವಸ್ತು/ಕ್ರಿಯೆ/ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಅಟ್ಟದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಧೂಳು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಬಹುದಾದ, ವರ್ಲೆ ಹಿಡಿದು ಮಣ್ಣಾಗಿಹೋದ ಒರೆಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದು ತೊಳೆದು ಬಳಸುವ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೇ ತುಂಬ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದ ಬಳಕೆಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಡುತ್ತದೆ. Economy ಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆಯುವೆ ಹೆಣೆ

ಮಹೇಶರೆ, ಬರಹ ಹಿಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಖುಷಿ. ಅಡ್ಚು adverb ನ ಹಾಗೆ ಬರುತ್ತೆ. 'ಅಡ್ಚಿ ತೆಗೆ,' 'ಅಡ್ಚಿ ಕೀಳು' - ಅಂದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಊರಿಕೊಂಡ/ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಯಾವುದನ್ನೋ ಅದರ ಸುದ್ದಿಯೇ ಇನ್ನಿರದಹಾಗೆ ಕೈಕಸುವಷ್ಟೂ ಹಾಕಿ ತೆಗೆಯುವುದು ಅಂತ. ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೆ ಚಿಗಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಹಾಗೆ. ದೆರಳೆ = ಉದುರಿದ ತರಗೆಲೆ; 'ಮರನ್ನ್ ಕೆಳ್ಗೆ ದೆರ್ಲಿ(ದೆರಳೆ/ದೆರ್ಲೆ) ಗುಡಿಸಿಯ್ಹಾಂಗೆ' ಅಂದರೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಕೆಲಸ ಅಂತ. ದೆರಳೆ ಗುಡಿಸಿದಷ್ಟೂ ಮತ್ತೆ ಉದುರುತ್ತಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ. ವರ್ಲೆ = ಗೆದ್ದಲು 'ಬುಡಕಟ್ಟಿ'ನ ಕುರುಹುಗಳನ್ನ ಬರಹದ ತುಂಬ ಬಿಸಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಬಲುಜಾಣರು, ಹೆಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಿ! ಈ ಎಳೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನು ಸುರಿಯಲೆ? ತಪ್ಪೆನಿಸಿದರೆ ಉಲುಬಿ ಬಿಸಾಡಿ. 'ಮರನ್ನ್ ಕೆಳ್ಗೆ...' ಟೈಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳುವ ಉಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅಂತ ಸಂಕಟವಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆಗೆ ಹೊರೆಯಾದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಮಾತು ಸಂಪದದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಳಿದೆ. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತ, ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಿರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾದ್ದೂ ಅಗತ್ಯ ಅಲ್ಲವೆ? Economy ಬಗ್ಗೆ - ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಅರ್ಥ ಸೂಸುವ ಕಸುವಿರುವಾಗ, ಹತ್ತು ಪದಗಳ ಕೆಲಸ ಅದೊಂದೇ ಮಾಡುವಾಗ, ಆ ಹತ್ತು ಅರ್ಥಗಳು ಒಳಗೊಳಗೇ ಜಗಳವಾಡದೆ ಹಾಯಾಗಿರುವಾಗ, ಇದು ಒಂಥರಾ ecomonyಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಬಲ್ಲವರು ಬೆಳಗುಮಾಡಿ... ಹೆಣೆ

[quote=ವೈಭವ] ಅಂದ್ರೆ ಇವರು ಡಿ.ಎನ್.ಶಂಕರಬಟ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನ ಓದಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು [/quote] ಇದು ನೀವು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು? ನನಗೋ, ಮಹೇಶರಿಗೋ? ನಾವು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಆಡುವ ಪದಗಳು (ಕನ್ನಡವನ್ನೇ ಆಡುವ) ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ 'ತಿಳುವು' 'ಅರಿಕೆ' ಗಳಾಗುವುದಾದರೆ ಖುಷಿಯೇ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಹೇಶರ ಮಾತು ತಲೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ವಿವರಿಸಿ. ನಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದು - ಅ (ಅಥವಾ ಅರೆ ಅ) ಮತ್ತು ಉ ಗಳ ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಸ್ವರ, ಅ ಮತ್ತು ಆ ಗಳ ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಸ್ವರ, ಮತ್ತೊಂದು æ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ್ದು... *** ಒಗಟಾಗಿರುವ ಇಂಗಿತವಿಲ್ಲ. ಬರಹವೇ ಗುರುತಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಸೆಯಷ್ಟೆ. (ನನ್ನ 'ಬುಡಕಟ್ಟಿ'ನ ಕುರುಹುಗಳು ತೀರ obvious ಆದವು, ನನ್ನ ಗುಟ್ಟು ರಟ್ಟಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅಂತ ತಿಳಿದಿದ್ದೆ ;) ) ಹೆಣೆ (ಇದೂ ಒಂದು ಕುರುಹೇ! ;) )

ಮಹೇಶರ ಹೊಸ ಎಳೆ ನೋಡಿದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹಳೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಲ್ಲೇ ಚುಕ್ತ ಮಾಡಿ ಹೋಗೋಣ ಅಂತ. ಶಂಕರಭಟ್ಟರ ಹೊತ್ತಗೆ ನಾನು ಓದಿಲ್ಲ ವೈಭವರೆ. ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರ' ಪ್ರಯೋಗ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ/ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ diphthong ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ 'ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರ' ಇರುವಾಗ ;) ಯಾಕೆ ಬರೆಯಬಾರದು ಅನಿಸಿ ಬರೆದೆ. diphthong ಅಂದುಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಮಹೇಶರಿಗೆ ಪೇಜುಗಟ್ಟಲೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ಬರೆಯಬೇಕಾಯ್ತಲ್ಲ :) ಸಂಗನಗೌಡ್ರೆ, ನೀವೂ ಭಾಳ ಛಲೋ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹೊಸೀತೀರಿ ಬಿಡಿ! [quote] ನೀವು ಕನ್ನಡ ಒರೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುವ ಬಗೆ ಬಲು ಚೆಲುವು. [/quote] ನನ್ನ user nameನ ಸಾರ್ಥಕ ಮಾಡಿಬಿಟ್ರಿ! ಹೆಣೆ

ಇಲ್ಲಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಎಳೆ http://sampada.net/f...

ನೆರೆ=ಗುಂಪಾಗು, ಒಟ್ಟಾಗು ನೆರವು = ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗುವುದು. ನೆರೆಮನೆಯವನು ಕಷ್ಟಸುಖಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದಱಿಂದ ನೆರೆಯವ. ಅವನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಹಾಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ(liability) ಇದ್ದಾಗ ಅವನು ನಮಗೆ ಹೊಱೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆರೆಹೊಱೆ. ಸಹಾಯ ಸಿಗುವಾಗ ನೆರೆ. ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ=ಹೊಱೆ. ಇದೂ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಮ್ಮ ನೆರೆಹೊಱೆ. ನಾವವನಿಗೆ ನೆರೆಹೊಱೆ. ನೆಱೆ ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಶಬ್ದ ಇದೆ ಅದಱರ್ಥ ತುಂಬು ಅಂದರೆ ಪ್ರವಾಹ. ನೀವು ದಾಸರ ಪದ ಕೇಳಿರಬಹುದು. ನೆಱೆ ನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ. ಅಂದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು(ದೇವರನ್ನು) ತುಂಬಾ ನಂಬಿದೆ.