೧.ಗದ್ದೆ - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬೇಡುವ೦ತಹುದು.ಉದಾ: ನೆಲ್ಲು ಬೆಳೆಯುವ ಗದ್ದೆ.
೨.ಹೊಲ - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬೇಡದಿರುವ೦ತಹುದು.ಉದಾ: ನೆಲಗಡಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಲ.
_______________________
ಮುಟ್ಟುತಲೆ ಗುರಿ ತಾನ್ ದೂರವಾಗುತಿರಲಿ!
ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

ಗದ್ದೆಗೆ ಬದು, ಹೊಲಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಅಲ್ವ?
ನಮ್ಮೂರ ಕಡೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅದು "ಗೆದ್ದಿ - ಗದ್ದಿ" ಆಗತ್ತೆ.
ಇನ್ನು ಹೊಲ ಅಂತ ಬಳಕೆ ದ.ಕ ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹಾಗಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ - "ಹಾಡಿ" ಅಂದರೆ ಮನೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೋ, ಹಿತ್ತಲಲ್ಲೋ ಇರುವ - mini-forest!

ನೀರು ಬೇಡುವುದು ಗದ್ದೆ, ನೀರು ಬೇಡದ್ದು ಹೊಲ ಎಂಬುದು broadly ಸರಿ. ಇದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ...

೧) ಸಮತಟ್ಟಾಗಿರದೆ ಏರುತಗ್ಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಲಗಳು ಏರಿನಲ್ಲಿ, ಗದ್ದೆಗಳು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನ ಹರಿವು ಇಳಿಜಾರಿನೆಡೆಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಹರಿದು ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಜಾಗ ಗದ್ದೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಾ ನೀರು ಬೇಡುವ ಬೆಳೆಯನ್ನು (ಭತ್ತ) ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಏರಿನ ಹೊಲ ರಾಗಿ, ಅವರೆ, ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಇತ್ಯಾದಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇದ್ದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೀಗಿತ್ತು. ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನುಂಗಿ ನೀರು ಕುಡಿದಿದೆ ಬಿಡಿ.

೨) ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚು. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪಸೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹಾಗಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗೆದ್ದಿ. ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದು ಭತ್ತದ ಕೊಯ್ಲು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಣಗದ್ದೆಗೇ ಧಾನ್ಯ (ಉದ್ದು, ಹೆಸರು, ಹುರುಳಿ, ಅವಡೆ ಹೀಗೆ) ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಯಾವಕ್ಕೂ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡ. ನೀರು ಬೇಡದ್ದನ್ನು ಬೆಳೆವ ಜಮೀನು ಹೊಲವಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿಯೇ ಹೊಲವಾಯಿತಲ್ಲವೆ!

೩) ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಗೆದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೆರೆ/ದೆರಿ (ಬೇಲಿ) ಇರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನೇ ಏರಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಳ್ಳಿಯಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದು ಇದು. ಮನೆಯಿಂದ ದೂರ ಎಲ್ಲೋ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೆದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಬರೀ ಅಂಚುಕಟ್ಟುಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಮೇಲೆ ನಡೆದುಹೋಗಲು, ಒಬ್ಬರ ಗೆದ್ದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರದರಿಂದ ಬೇರೆ ಮಾಡಲು, ನೀರು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು.

ಹೆಣೆ

ನಾನು ಬಳಸಿದ್ದು 'ಬೇಡುವುದು' ಪದದ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕವಾಗಿಯೇ: ನೀರು ಬೇಡುವ ಭತ್ತ, ನೀರು (ನೀರನ್ನು) ಬೇಡದ ನೆಲಗಡಲೆ.

ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಮಕ್ಕಳ ಚೇಷ್ಟೆ ತಡೆಯಲಾರದ ಅಮ್ಮ 'ಬೆನ್ನ್ ಬೇಡತ್ತಾ!' ಅಂತ ಬೆದರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂದರೆ 'ಬೆನ್ನು ಹೊಡೆತ ಬೇಡುತ್ತಿದೆಯಾ? ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿಸಲಾ?' ಅಂತ.

ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ನಡೆ (ಹೊರಡು/walk), ಬರೆ (write) ಎನ್ನುವಂತೆಯೇ 'ಮುಂದುವರೆ'ಯೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. (ಮುಂದು ಹರಿ - ಇಂದಲೇ ಈ ಪದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಯಾರಿಗ್ಗೊತ್ತು. ಈ ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿ 'ಬೇಡದ್ದು, ಬೇಡವಾದುದು' ಅಂತ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ!)

ಹೆಣೆ

ಗದ್ದೆ(ಗೞ್ದೆ), ಹೊಲ ಒಂದೇ. ಮರಗಳು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊಲ ಅಥವಾ ಗದ್ದೆ. ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ತೋಟ. ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಿಗಿಂತ ತೋಟದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಬತ್ತದ ಗದ್ದೆ, ಕಬ್ಬಿನ ಗದ್ದೆ, ರಾಗಿ ಹೊಲ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ, ಕಾಪಿ಼ ತೋಟ, ತೆಂಗಿನ ತೋಟ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ, ಮೆಣಸು, ಸಿಲ್ವರ್ ಓಕ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಮರಗಳಿರಬಹುದು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ. ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಗೆ ಬಱ. ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಇರಬಹುದಷ್ಟೇ?