ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಹಸಿರು. ಹಾಗು, ಇದರ ಸುತ್ತವೇ ಆ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸೂರ್ಯ, ನೀರು, ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ, ಮಳೆ, ಕಾಡು..ಹೀಗೆ ಏನೇನೆಲ್ಲಾ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಗೆ ಊಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಂಗ್ಯಾ ಬಾಳ್ಯ ರೀತಿಯ ಬೆಸುಗೆ. ನಿಸರ್ಗ ನಮಗೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಸಾಗಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯ ಆಯಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಕಲಾತ್ಮಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು, ಹಂಪೆಯ ಇತಿಹಾಸ, ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಅಜಂತಾ, ಎಲ್ಲೋರಾ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಎಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನನ್ನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, "ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಚರ್ಚಿಸೋಣ, ಅದುವೇ "ತುಂಗೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ".

ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಪುಣ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು. ಎಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗರೂ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ "ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗಂ"ದ "ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮ್ ಆ ಗೋದಾವರಂ ಇರ್ಪ ನಾಡದಾ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಭಾವಿಸಿದ ಜನಪದಂ ವಸುಧಾ ವಳಯ ವಿಲೀನ ವಿಷಯ ವಿಶದ ವಿಶೇಷಂ" ಪದ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿನ್ನೆಪ್ಪಾಗಿಸದೆ(nostalgic ಆಗಿಸದೆ) ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿಯ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವನದಿಯೆಂದರೆ, ತುಂಗೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವೀರಪುತ್ರ ಚಿತ್ರದ "ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿಗಳಿಸಿ ಮೆರೆವ ಭವ್ಯ ನಾಡಿದು, ಕರ್ನಾಟವಿದುವೆ, ನಿತ್ಯ ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಬೀಡಿದು" ಹಾಡು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸಾಲು, "ಮಾತೆ ತುಂಗಭದ್ರೆ ಹರಿಯುತಿಹಳು ಇಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ಪಾಪವನು ತೊಳೆಯ ಕಲ್ಪವಲ್ಲಿ" ನಿಜಕ್ಕೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೆನಿಸುತ್ತೆ. ಕಾವೇರಿಯನ್ನೇನೋ ಕವಿಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿರುವರೋ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದೇ ರೀತಿ, ತುಂಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ) ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಗಿದೆ.

"ತುಂಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಗಿದೆ" ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಈ ವಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆಗಳ್ಚೋಣ.