ಪ್ರಿಯ ವೈಭವ,

ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಈ ಕೃತಿ "ಸ್ತವರಾಜ" ರಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ದೀಕ್ಷಿತರ ಕಾಲದ ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಳಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ತವರಾಜ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿತ್ತಾದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣಮೇಳಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ "ಷಡ್ವಿಧಮಾರ್ಗಿಣಿ" ರಾಗವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ೪೬ನೇ ಮೇಳಕರ್ತರಾಗವಾದ ಇದರ ಆರೋಹಣಾವರೋಹಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೨ ಪ ಧ೨ ನಿ೨ ಸ‌'
ಸ' ನಿ೨ ಧ೨ ಪ ಮ೨ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ

ಸ್ತವರಾಜದ ಆರೋಹಣಾವರೋಹಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಸ ರಿ೧ ಮ೨ ಪ ಧ೨ ಸ'
ಸ' ನಿ೨ ಧ೨ ಮ೨ ಗ೨ ಸ

ದೀಕ್ಷಿತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಚನೆಯ ಆಯಾ ರಾಗದ ಹೆಸರೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಶ್ರೀಸ್ತವರಾಜನುತಿಪ್ರಸಾದಿನಿ..." ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಈ ಕೃತಿ ಲಲಿತಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರೀ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಮಧುರೆಯ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಪಾಠ ಹೀಗಿದೆ:

ಮಧುರಾಂಬಾಂ ಭಜರೇ ರೇ ಮಾನಸ|ಮದನಜನಕಾದಿಗುರುಗುಹಸೇವಿತ||ಪ||
ಮಧುರಾಪುರಿನಿವಾಸಿನೀಂ ಧನಿನೀಂ|ಮನುಕುಬೇರಾದಿಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸಿನೀಂ||ಅ.ಪ||

ಮಾತಂಗತನಯಾಂ ಮಧುಕರವೇಣೀಂ ಮಾಧವಾದ್ಯಭಯವರಪ್ರದಾಯಿನೀಂ|
ಭಕ್ತವಿಶ್ವಾಸಿನೀಂ ಸುವಾಸಿನೀಂ, ಶ್ರೀಸ್ತವರಾಜನುತಿಪ್ರಸಾದಿನೀಂ||ಚ||

ಅರ್ಥ:
ಮಧುರೆಯ(ಲ್ಲಿಹ) ತಾಯಿಯನ್ನು ನೆನೆ ಎಲೆ ಮನವೇ|ನಾರಾಯಣನೇ ಮೊದಲಾಗಿ ಗುರು-ಗುಹರಿಂದ(ಅಥವಾ ಅಂಕಿತನಾಮ ಗುರುಗುಹ-ದೈವ/ಭಕ್ತನಿಂದ)ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ(ವಳನ್ನು ನೆನೆ)||ಪ||
ಮಧುರಾನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಧನಿಕಳಾದ(ಅಥವಾ ಕುಬೇರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಕಳಾದ), ಮನು-ಕುಬೇರಾದಿಗಳ ಮನಸ್ಗಿಗೆ ಮುದನೀಡುವವಳನ್ನು(ನೆನೆ)||ಅ.ಪ||

ಮತಂಗಮುನಿಯ ಮಗಳಾದ, ದುಂಬಿಯ ಸಾಲೋ ಎಂಬಂಥ ಜಡೆಯವಳಾದ, ವಿಷ್ಣು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೇ ಅಭಯ-ವರ ನೀಡುವವಳಾದ, ಭಕ್ತರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಳೂ, ಸುಮಂಗಲಿಯೂ ಆದ, ಶ್ರೀಸ್ತವರಾಜ(ಮಂತ್ರ)ರಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನೀಡುವವಳನ್ನು (ನೆನೆ ಮನವೇ)||ಚರಣ||

ನಿಮ್ಮವ

ಬೆನಕ

ಕನ್ನಡಪುಟ.ಬ್ಲಾಗ್‍ಸ್ಪಾಟ್.ಕಾಂ.

ಮೂಲತಃ ದೀಕ್ಷಿತರ ಈ ಕೃತಿ ಸ್ಠವರಜ ರಾಗದಲ್ಲಿದೆ. (ಸಂಗೀತಕಲಾನಿಧಿ ಟಿ ಕೆ ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಅವರ ದೀಕ್ಷಿತರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ - Compositions of Muddusvami Dikshitar ಪುಸ್ತಕದಿಂದ)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಳಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ರಾಗ ಷಡ್ವಿಧಮಾರ್ಗಿಣಿ. ನಾನು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನ ಕೇಳಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಅದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿದೆಯಾ/ಇಲ್ಲ್ವಾ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ! ಮಧುರಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಭಜಿಸು ಮನವೇ ಅನ್ನೋದು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥ. ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರೋದ್ರಿಂದ, ಮಧುರಾಂಬಾಂ, ನಿವಾಸಿನೀಂ - ಹೀಗೆ ಅನುಸ್ವಾರಾಂತ್ಯ ಪದಗಳು ಇವೆ. ಹಾಗೇ ’ಗುರುಕುಲ’ ಅಲ್ಲ, ’ಗುರುಗುಹ’ - ಇದು ದೀಕ್ಷಿತರ ಅಂಕಿತ. ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ’ಸ್ಥವರಾಜನುತಿ’ ಅನ್ನೋ ಕಡೆ, ರಾಗ ಮುದ್ರೆ ಇದೆ. ಇದು ಮಧುರಾಂಬಾ(ಮಥುರಾ ಅಲ್ಲ) ಅಂದರೆ ಮಧುರೆಯ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕೃತಿ. ದೀಕ್ಷಿತರು ಹೀಗೇ ವಿವಿಧ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ:

ಪಲ್ಲವಿ: ಮಧುರಾಂಬಾಂ ಭಜರೇ ರೇ ಮಾನಸ ಮದನಜನಕಾದಿ ಗುರುಗುಹ ಸೇವಿತ

ಅನುಪಲ್ಲವಿ: ಮಧುರಾಪುರಿ ನಿವಾಸಿನೀಂ ಧನಿನೀಂ ಮನುಕುಬೇರಾದಿ ಮನೋಲ್ಲಾಸಿನೀಂ

ಚರಣ: ಮತಂಗತನಯಾಂ ಮಧುಕರವೇಣೀಂ ಮಾಧವಾದ್ಯಭಯವರಪ್ರದಾಯಿನೀಂ ಭಕ್ತವಿಶ್ವಾಸಿನೀಂ ಸುವಾಸಿನೀಂ ಶ್ರೀ ಸ್ಥವರಾಜನುತಿ ಪ್ರಸಾದಿನೀಂ

ಹೌದೇ? ಇದು ಭವಪ್ರಿಯದಲ್ಲಿದೆಯೇ? ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿನೋಡಬೇಕು; ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಯೇಸುದಾಸರು ಹಾಡುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಎತ್ತೆತ್ತಲೋ ತಿರುಗಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಉಂಟಾದ್ದರಿಂದ(ಇದೇ ಸಿನಿಮಾದ ಹಿಂದೋಳರಾಗದ "ನಟನವಿಶಾರದ...." ಕೇಳಿನೋಡಿ), ಇದು ಬೇಕೆಂದೇ ಮಾಡಿದ್ದೋ, ಅಥವಾ ಹಾಡಿನ ಭರವೋ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕಾದ್ದೇ!

ನಿಮ್ಮವ

ಬೆನಕ

ಕನ್ನಡಪುಟ.ಬ್ಲಾಗ್‍ಸ್ಪಾಟ್.ಕಾಂ.