"ಭರತೇಶ ವೈಭವ" ಕಲ್ಪಿನ ಈ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಂಚಿನಂತಲ್ಲದೆ (ಅಂದರೆ ಲೇಖನದಡಿ ಹಾಕದೆ), ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾರಣ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ನೆರವು, ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಬೇಕು. ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಸ್ವಾರಸ್ಯವೆನಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭರತೇಶ ವೈಭವದ "ಉತ್ತರನಾಟಕ ಸಂಧಿ" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.

ಗದ್ದುಗೆಯೊಳಗೊಂದು ಹೊನ್ನಪುತ್ತಳಿಯನು
ತಿದ್ದಿ ಸಿಂಗರಿಸಲಂತದಕೆ
ಇದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಣ ಬಂದೀಕ್ಷಿಸುವುದೊಯೆನ
ಲಿದ್ದನಾ ಚೆಲುವರ ದೇವ || 3 ||

ಗದ್ದುಗೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಹೊನ್ನಪುತ್ತಳಿಯನು ತಿದ್ದಿ ಸಿಂಗರಿಸಲಂತೂ, ಅದಕೆ ಇದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಣ ಬಂದು ಈಕ್ಷಿಸುವುದೋ ಎನಲು ಇದ್ದನಾ ಚೆಲುವರ ದೇವ. (ಭರತೇಶನನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಪರಿ ಇದು)

ತೋರುವ ಚಂದ್ರಬಿಂಬದೊಳಡಗಿದ ಹದಿ
ನಾರು ಕಲೆಗಳೊಯೆಂಬಂತೆ
ಮಾರೊಡ್ಡಿ ಮುತ್ತಿನ ಜವನಿಕೆಯೊಳು ಹದಿ
ನಾರು ಪಾತ್ರಗಳಿದ್ದುವಾಗ || 4 ||

"ತೋರುವ ಚಂದ್ರಬಿಂಬದೊಳು ಅಡಗಿದ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳೊ", ಎಂಬಂತೆ, ಮಾರ ಒಡ್ಡಿ ಮುತ್ತಿನ ಜವನಿಕೆಯೊಳು ಹದಿನಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಇದ್ದುವಾಗ.

ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಕಲೆ ಎಂದರೆ ಆವುವು ? ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ನಾನು "ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತನ್ನು" ಓದುವಾಗಲೂ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡಿತ್ತು. ನೋಡಿ ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ಬರುತ್ತದೆ.

ಷೋಡಶಕಲಃ ಸೋಮ್ಯ ಪುರುಷಃ ಪಂಚದಶಾಹಾನಿ ಮಾಶೀ ಕಾಮಮಾಪಃ
ಪಿಬಾಪೋಮಯಃ ಪ್ರಾಣೋ ನ ಪಿಬತೋ ವಿಚ್ಛೇತ್ಸ್ಯತ ಇತಿ ||

ಸೋಮ್ಯನೇ, ಮನುಷ್ಯನು ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡು, ಹದಿನೈದು ದಿನ ನೀನು ಊಟಮಾಡಬೇಡ, ಆದರೆ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿ. ಪ್ರಾಣವು ನೀರುಮಯವಾಗಿದೆ, (ನೀರನ್ನು) ಕುಡಿಯುವವನನ್ನು ಪ್ರಾಣವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ...ಹೀಗೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ, "ಆ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು ಆವುವು ?"